Najbezpieczniej przenieść konto do innego banku w trzech etapach: najpierw otworzyć nowe konto i sprawdzić dostęp do aplikacji, karty oraz przelewów, potem złożyć w nowym banku upoważnienie do przeniesienia wybranych usług albo przepiąć je ręcznie, a stare konto zamknąć dopiero po kontroli pierwszego wpływu i płatności cyklicznych. Największy błąd to zamknięcie starego rachunku od razu po otwarciu nowego, zanim pensja, świadczenia, polecenia zapłaty, subskrypcje i BLIK faktycznie działają już po nowej stronie.
Trzeba od razu rozdzielić dwie sprawy. Sama usługa przeniesienia rachunku płatniczego może pomóc w przekazaniu informacji o zleceniach stałych, poleceniach zapłaty, regularnych wpływach, saldzie i ewentualnym zamknięciu starego rachunku. Nie oznacza jednak, że numer rachunku zostanie ten sam. Przy zmianie banku dostajesz nowy numer konta, więc trzeba go przekazać pracodawcy, ZUS, urzędowi skarbowemu, kontrahentom i innym osobom lub instytucjom, które przelewają Ci pieniądze. Ten tekst dotyczy konta osobistego konsumenta, a nie konta firmowego, rachunku maklerskiego, IKE albo IKZE.
Najkrótsza odpowiedź: właściwa kolejność zmiany konta
Zmianę banku warto traktować jak przeniesienie codziennych płatności, a nie tylko jak podpisanie nowej umowy. Samo otwarcie rachunku bywa szybkie, ale rozliczenia działające wokół konta potrafią żyć jeszcze przez kilka tygodni: pensja, czynsz, media, raty, subskrypcje, zapisane karty, przelew na telefon BLIK i usługi publiczne powiązane z bankiem.
Praktyczna kolejność jest taka:
- Otwórz nowe konto i upewnij się, że masz dostęp do bankowości internetowej oraz aplikacji.
- Zamów lub aktywuj kartę, jeśli ma być potrzebna, i sprawdź limity płatności oraz przelewów.
- Zrób listę wpływów i płatności ze starego rachunku, najlepiej na podstawie historii z ostatnich miesięcy.
- Zdecyduj, czy korzystasz z formalnej usługi przeniesienia rachunku przez nowy bank, czy przełączasz wszystko samodzielnie.
- Zmień numer konta u płatników i odbiorców, których bank nie zaktualizuje za Ciebie albo których nie obejmiesz upoważnieniem.
- Przez co najmniej jeden cykl rozliczeniowy sprawdź, czy na nowe konto wpływają pieniądze i czy z niego schodzą rachunki.
- Dopiero po tej kontroli złóż dyspozycję zamknięcia starego konta albo policz, czy opłaca się utrzymywać je jeszcze przez krótki okres przejściowy.
Nie zakładaj, że hasło "bank załatwi formalności" obejmuje wszystkie miejsca, w których kiedyś podawałeś numer rachunku lub dane karty. Bank może pomóc w przeniesieniu wybranych usług płatniczych, ale nie zaloguje się za Ciebie do serwisów streamingowych, aplikacji transportowych, sklepów internetowych, portfeli cyfrowych ani usług, w których karta jest zapisana jako metoda płatności.
Wniosek praktyczny: nowe konto uruchamiasz od razu, ale stare zamykasz dopiero po teście wpływów, rachunków cyklicznych, BLIKA i subskrypcji kartowych.
Przez nowy bank czy samodzielnie
Masz dwie sensowne ścieżki. Pierwsza to formalne przeniesienie rachunku płatniczego, w którym składasz upoważnienie w nowym banku, czyli u tak zwanego dostawcy przyjmującego. Nowy bank kontaktuje się wtedy ze starym bankiem, czyli dostawcą przekazującym, i wykonuje czynności w zakresie wskazanym przez Ciebie w upoważnieniu.
Druga ścieżka jest ręczna: otwierasz nowe konto, samodzielnie aktualizujesz numer rachunku u płatników, przepisujesz zlecenia stałe, ustawiasz polecenia zapłaty i wygaszasz stare konto dopiero wtedy, gdy wszystko działa. To często lepsze rozwiązanie dla osoby, która chce najpierw przetestować nową aplikację, kartę, bankomaty i obsługę, zanim przeniesie cały ruch finansowy.
| Decyzja | Kiedy ma sens | Na co uważać |
|---|---|---|
| formalna usługa przeniesienia przez nowy bank | chcesz ograniczyć kontakt ze starym bankiem, przenieść saldo, zlecenia stałe, polecenia zapłaty i ewentualnie zamknąć rachunek | upoważnienie działa tylko w zakresie, który wskażesz, i tylko dla usług, które nowy bank może świadczyć |
| ręczne przeniesienie konta | chcesz zachować dwa rachunki przez miesiąc, przetestować nowe konto albo przepiąć tylko wybrane płatności | łatwiej coś pominąć, więc potrzebna jest własna lista wpływów, rachunków i subskrypcji |
| rozwiązanie mieszane | korzystasz z pomocy banku przy zleceniach i saldzie, ale sam aktualizujesz płatności kartowe, BLIK i usługodawców | trzeba pilnować, kto odpowiada za każdy element, żeby nie uznać dwa razy, że "ktoś już to zrobił" |
Różnica między tymi ścieżkami nie polega na tym, że jedna jest zawsze profesjonalna, a druga amatorska. Różnica dotyczy kontroli. Usługa bankowa jest wygodna przy przeniesieniu standardowych elementów rachunku płatniczego. Ręczne działanie daje większy bufor, bo możesz utrzymać stary rachunek do czasu, aż nowe konto przejdzie test w zwykłym miesiącu.
| Obszar | Co może objąć upoważnienie w nowym banku | Co zwykle nadal sprawdzasz samodzielnie |
|---|---|---|
| dodatnie saldo | przekazanie środków ze starego rachunku na nowe konto w dniu wskazanym w dyspozycji | zostawienie kwoty na nierozliczone transakcje, opłaty i ewentualne blokady |
| zlecenia stałe | przekazanie informacji i ustanowienie wskazanych zleceń po stronie nowego rachunku | czy kwoty, odbiorcy, tytuły i daty płatności są nadal aktualne |
| polecenia zapłaty | przygotowanie akceptacji poleceń zapłaty, jeśli zostały objęte upoważnieniem | czy odbiorca płatności faktycznie pobierze środki z nowego rachunku w kolejnym terminie |
| regularne wpływy | informacje o płatnikach i wpływach mogą pomóc w powiadomieniu wskazanych stron | czy pracodawca, ZUS, urząd skarbowy, najemca lub kontrahent używają już nowego numeru |
| zamknięcie starego rachunku | złożenie żądania zamknięcia w ramach procesu, jeśli to wskażesz | czy nie ma przeszkód: salda ujemnego, blokad, kredytu, limitu, zajęcia albo zaległych opłat |
| płatności kartą i usługi zewnętrzne | zwykle poza zakresem przeniesienia rachunku | subskrypcje, sklepy internetowe, portfele mobilne, aplikacje miejskie, transport, parkingi i usługi cyfrowe |
Decyzja: jeśli zależy Ci na porządku i chcesz przenieść standardowe elementy rachunku, rozważ usługę w nowym banku. Jeśli bardziej boisz się utraty kontroli niż dodatkowej pracy, zrób zmianę ręcznie i utrzymaj dwa konta przez jeden pełny cykl rozliczeniowy.
Krok po kroku przed złożeniem wniosku
Najwięcej problemów przy zmianie banku nie wynika z samego formularza, tylko z braku przygotowanej listy powiązań starego konta. Rachunek osobisty często jest centrum wielu drobnych automatyzacji. Dopóki działają, są niewidoczne. Widać je dopiero wtedy, gdy płatność za telefon, czynsz albo subskrypcję nie przejdzie.
Zanim złożysz wniosek o przeniesienie rachunku płatniczego albo zaczniesz ręcznie przepinać płatności, sprawdź trzy obszary.
| Obszar kontroli | Co sprawdzić | Dlaczego to ważne |
|---|---|---|
| warunki nowego konta | prowadzenie rachunku, kartę, bankomaty, przelewy, wpłaty gotówki, warunki 0 zł, limity i opłaty za niespełnienie warunków |
tanie konto z reklamy może być drogie w Twoim konkretnym sposobie używania |
| wpływy | pensja, emerytura, renta, świadczenia, zwroty podatku, najem, przelewy od kontrahentów, cykliczne przelewy od rodziny | pieniądze mogą nadal trafiać na stary numer, jeśli płatnik nie dostał nowego rachunku |
| płatności wychodzące | czynsz, prąd, gaz, internet, telefon, raty, ubezpieczenia, podatki, alimenty, abonamenty, zlecenia stałe i polecenia zapłaty | pominięta płatność może oznaczać odsetki, upomnienie albo przerwę w usłudze |
Jeśli nowy rachunek nie jest jeszcze wybrany, osobnym etapem powinien być wybór nowego konta osobistego bez niepotrzebnej opłaty za kartę. Przy przenoszeniu konta nie chodzi tylko o niższą cenę na start, ale o warunki, które spełnisz naturalnie także po zakończeniu promocji.
Warto też pobrać ze starego banku historię rachunku i potwierdzenia ważnych przelewów. Po zamknięciu konta dostęp do dokumentów może być mniej wygodny, nawet jeśli bank ma obowiązki archiwizacyjne. Dla własnego porządku zapisz potwierdzenia płatności podatkowych, większych przelewów, czynszu, rat, kaucji i transakcji, które mogą być potrzebne przy reklamacji.
Jeżeli używasz karty do płatności cyklicznych, zrób osobną listę usług, bo one nie zawsze są widoczne jako zlecenia stałe. Serwis streamingowy, chmura, domena internetowa, aplikacja parkingowa, bilet miesięczny, marketplace, usługa kurierska albo opłata za narzędzie online mogą pobierać pieniądze z zapisanej karty, a nie z numeru rachunku.
Przygotowanie nie musi być skomplikowane. W praktyce wystarczy przejrzeć historię za kilka ostatnich miesięcy i zaznaczyć powtarzające się nazwy odbiorców oraz wpływów. Ustawowe przeniesienie rachunku operuje między innymi informacjami o regularnych wpływach i płatnościach z ostatnich 13 miesięcy, ale własna lista nadal jest potrzebna, bo obejmuje też rzeczy poza standardową usługą bankową.
Plan minimum: przed wnioskiem miej listę wpływów, listę rachunków, listę płatności kartowych i zapisane potwierdzenia najważniejszych operacji. Bez tego zmiana banku jest loterią pamięci.
Co można przenieść, a czego bank nie zrobi automatycznie
Przeniesienie rachunku płatniczego nie jest przeniesieniem całej tożsamości finansowej klienta. W ustawowym sensie chodzi o przekazanie informacji i wykonanie wybranych czynności między dostawcą przekazującym a dostawcą przyjmującym, z upoważnienia konsumenta. To ważne rozróżnienie, bo wiele osób oczekuje po tej usłudze więcej, niż ona faktycznie obejmuje.
W upoważnieniu możesz wskazać między innymi zlecenia stałe dotyczące poleceń przelewu, zgody na polecenia zapłaty, regularne wpływy, przekazanie dodatniego salda i zamknięcie starego rachunku. Zakres zależy od tego, co zaznaczysz oraz co nowy bank może technicznie i produktowo obsłużyć.
Nie przenosi się natomiast numeru rachunku między bankami. To jedna z najważniejszych informacji w całym procesie. Po zmianie banku masz nowy numer konta, więc trzeba go przekazać tam, gdzie ktoś ma wysłać pieniądze na Twój rachunek.
| Miejsce aktualizacji | Co zrobić | Czerwona flaga |
|---|---|---|
| pracodawca lub zleceniodawca | przekaż nowy numer rachunku zgodnie z procedurą w firmie | zmiana tuż przed terminem listy płac może nie wejść w najbliższej wypłacie |
| ZUS lub inna instytucja wypłacająca świadczenie | sprawdź właściwy kanał aktualizacji danych i potwierdź, że zmiana została przyjęta | świadczenie wysłane na stary numer może wymagać dodatkowych wyjaśnień |
| urząd skarbowy | zaktualizuj rachunek dla zwrotów i rozliczeń zgodnie z właściwą procedurą dla swojej sytuacji | oczekiwany zwrot podatku to zły moment na szybkie zamykanie starego konta |
| kontrahenci, najemcy, klienci | wyślij nowy numer rachunku i poproś o potwierdzenie podmiany danych | stary numer w szablonie przelewu odbiorcy potrafi działać miesiącami |
| rodzina lub stali płatnicy prywatni | podaj nowy numer i sprawdź pierwszy przelew testowy | ktoś może używać zapisanego odbiorcy w swoim banku bez patrzenia na numer konta |
Osobno potraktuj elementy, które zwykle nie są klasycznym zleceniem z rachunku. Przelew na telefon BLIK trzeba przypisać do właściwego banku i numeru telefonu zgodnie z zasadami nowej aplikacji. Profil zaufany powiązany z bankiem warto sprawdzić po zmianie, szczególnie jeśli dotychczas logowanie lub potwierdzanie operacji odbywało się przez stary bank. Portfele mobilne wymagają dodania nowej karty, a sklepy internetowe i subskrypcje trzeba przejrzeć po kolei; przy tej kontroli przydaje się też szersza lista ryzyk obejmująca bezpieczne płatności online kartą, BLIKIEM i szybkim przelewem.
Nie chodzi o to, że banki nic nie robią. Chodzi o to, że usługa przeniesienia rachunku ma określone granice. Jeśli świadomie je uwzględnisz, zmiana jest do opanowania. Jeśli uznasz, że "wszystko samo się przełączy", ryzykujesz odrzuconą płatność albo pieniądze wysłane na nieaktualny rachunek.
Wniosek praktyczny: bank może pomóc w przeniesieniu części usług płatniczych, ale Ty odpowiadasz za miejsca, w których podałeś numer rachunku, numer telefonu do BLIKA, dane karty lub bank jako metodę logowania.
Terminy i moment przełączenia
Ustawowe ramy procesu z ustawy o usługach płatniczych są pomocne, ale nie powinny skłaniać do planowania zmiany na ostatnią chwilę. Po złożeniu upoważnienia nowy bank ma określone terminy na kontakt ze starym bankiem, stary bank ma czas na przekazanie informacji, a uruchomienie przenoszonych zleceń i poleceń zapłaty wymaga buforu dni roboczych.
Najważniejsze punkty są następujące:
| Etap | Termin ustawowy lub praktyczny bufor | Co to oznacza dla klienta |
|---|---|---|
| działanie banku przyjmującego po otrzymaniu upoważnienia | 2 dni robocze na zwrócenie się do starego banku o czynności objęte upoważnieniem |
samo złożenie formularza nie oznacza, że usługi są już przeniesione |
| przekazanie informacji przez bank przekazujący | 5 dni roboczych na przekazanie wskazanych informacji, jeśli są objęte upoważnieniem |
w tym czasie warto nie wyłączać starego rachunku z codziennej kontroli |
| dane o regularnych wpływach i poleceniach zapłaty | informacje obejmują transakcje z ostatnich 13 miesięcy |
to pomaga wykryć cykliczne płatności, ale nie zastępuje listy subskrypcji kartowych |
| data wykonywania zleceń i poleceń z nowego rachunku | co najmniej 6 dni roboczych od otrzymania dokumentów przez nowy bank |
nie ustawiaj daty przełączenia na dzień ważnej raty, czynszu albo wypłaty |
Te liczby nie oznaczają, że cała zmiana zawsze zamknie się w jednym prostym terminie od ręki. Dni robocze, kompletność danych, zakres upoważnienia, sposób kontaktu z płatnikami i odbiorcami oraz wewnętrzne procedury konkretnych instytucji mogą mieć znaczenie. Dodatkowo płatnicy zewnętrzni, na przykład pracodawca albo instytucja wypłacająca świadczenie, mogą mieć własne terminy przyjmowania zmian.
Najrozsądniej zaplanować przełączenie poza newralgicznymi datami. Nie rób tego w dniu wypłaty, dzień przed ratą kredytu, tuż przed pobraniem czynszu, w okresie rozliczenia podatku albo wtedy, gdy czekasz na ważny zwrot pieniędzy. Jeśli możesz, ustaw datę przeniesienia po największych płatnościach w danym miesiącu i przed kolejnym cyklem rozliczeniowym.
W praktyce dobry harmonogram wygląda tak: najpierw nowe konto i lista płatności, potem upoważnienie lub ręczne przepięcie, następnie jeden spokojny cykl testowy, a dopiero po nim zamknięcie starego konta. Taki plan może wydawać się wolniejszy, ale zmniejsza ryzyko przerwy w dostępie do pieniędzy.
Czerwona flaga: jeśli potrzebujesz, żeby konto, pensja, karta, polecenie zapłaty i BLIK przełączyły się dokładnie tego samego dnia, plan jest zbyt ciasny. Dodaj bufor albo przeprowadź zmianę ręcznie etapami.
Czerwone flagi przed zamknięciem starego rachunku
Zamknięcie starego konta jest ostatnim etapem, nie formalnością na start. Stary bank może nie zamknąć rachunku, jeżeli są na nim nieuregulowane zobowiązania albo przeszkody operacyjne. Nawet jeśli zamknięcie jest możliwe, zbyt szybka decyzja może utrudnić rozliczenie płatności, reklamacji lub zwrotów.
Nie zamykaj starego rachunku, jeśli widzisz którykolwiek z tych sygnałów:
- na rachunku jest saldo ujemne albo zaległe opłaty,
- są blokady środków, na przykład po nierozliczonych transakcjach kartą,
- czekasz na zwrot z transakcji kartowej, reklamacji, sklepu, hotelu lub wypożyczalni,
- z rachunku spłaca się kredyt, limit w koncie, karta kredytowa albo inny produkt bankowy,
- na rachunku jest zajęcie egzekucyjne, zabezpieczenie albo inna blokada formalna,
- masz aktywne polecenia zapłaty, których pierwsze pobranie z nowego konta jeszcze nie przeszło,
- nie wpłynęła jeszcze pierwsza pensja, emerytura, renta, świadczenie albo ważny przelew na nowy numer,
- nie zaktualizowałeś karty w subskrypcjach i portfelach mobilnych,
- nie sprawdziłeś, czy przelew na telefon BLIK jest przypisany do nowego banku,
- nie masz pobranej historii rachunku i potwierdzeń ważnych przelewów.
Szczególnie ostrożnie trzeba podejść do rachunku powiązanego z kredytem albo limitem. Czasem konto osobiste jest używane do automatycznej spłaty raty, obsługi karty kredytowej, pobrania opłaty za pakiet usług albo utrzymania warunków cenowych innego produktu. Zanim złożysz dyspozycję zamknięcia, sprawdź w dokumentach albo w banku, czy zamknięcie konta nie zmieni warunków pozostałych umów.
Ostrożność jest potrzebna także przy oczekiwanych wpływach. Jeśli pracodawca, ZUS, urząd skarbowy albo kontrahent mają jeszcze stary numer rachunku w systemie, przelew może pójść w złe miejsce z punktu widzenia Twojej organizacji finansów. Nawet gdy pieniądze nie znikają, ich odzyskanie lub przekierowanie może oznaczać telefony, wyjaśnienia i opóźnienie.
Decyzja: stare konto zamykasz dopiero wtedy, gdy nie ma blokad ani zaległości, wszystkie kluczowe wpływy trafiły już na nowy rachunek, pierwsze płatności cykliczne zeszły poprawnie, a produkty powiązane ze starym kontem zostały rozliczone albo przepisane.
Checklista po przeniesieniu konta
Po złożeniu wniosku albo ręcznym przepięciu płatności potrzebny jest krótki audyt. To etap, który decyduje, czy zmiana banku faktycznie się udała, czy tylko wygląda na zakończoną w aplikacji.
Najpierw sprawdź wpływy. Czy pierwsza pensja albo świadczenie przyszły na nowy rachunek? Czy przelew od stałego kontrahenta ma już nowy numer? Czy osoba, która regularnie wysyła Ci pieniądze, nie użyła starego odbiorcy? Dopiero potwierdzony wpływ daje pewność, że zmiana numeru rachunku została przyjęta po drugiej stronie.
Potem sprawdź płatności wychodzące. Zlecenie stałe może być ustawione, ale ważne jest, czy rzeczywiście wykonało się w prawidłowym dniu, na prawidłową kwotę i do właściwego odbiorcy. Polecenie zapłaty może być przygotowane, ale dopiero pierwsze pobranie pokaże, czy odbiorca rozliczył je z nowego rachunku.
Na końcu przejdź przez rzeczy, których nie widać w klasycznej liście przelewów:
- Zaktualizuj kartę w subskrypcjach, sklepach, aplikacjach transportowych, parkingowych i usługach cyfrowych.
- Dodaj nową kartę do portfela mobilnego i usuń starą, jeśli nie będzie już używana.
- Przypisz przelew na telefon BLIK do nowego banku i zrób mały test, jeśli często z niego korzystasz.
- Sprawdź logowanie przez bank do usług publicznych i profil zaufany, jeżeli dotychczas używałeś starego banku do potwierdzania tożsamości.
- Pobierz potwierdzenie zamknięcia starego rachunku, jeśli konto zostało zamknięte.
- Jeżeli zostawiasz stare konto na okres przejściowy, policz koszt jego utrzymania i ustaw przypomnienie, kiedy wrócisz do decyzji.
Nie zostawiaj starego konta "na wszelki wypadek" bez kontroli kosztów. Czasowy bufor ma sens, ale tylko wtedy, gdy wiesz, ile kosztuje prowadzenie rachunku, karta, brak wpływu albo niespełnienie warunku aktywności. W przeciwnym razie po kilku miesiącach możesz odkryć opłaty za konto, którego już prawie nie używasz.
Dobrym testem końcowym jest jeden pełny miesiąc: nowy wpływ, nowe płatności cykliczne, działająca karta lub BLIK, zaktualizowane subskrypcje i brak nieoczekiwanych obciążeń na starym rachunku. Jeśli ten miesiąc przejdzie bez problemów, zamknięcie starego konta jest znacznie mniej ryzykowne.
Wniosek praktyczny: przeniesienie konta kończy się nie w dniu podpisania wniosku, ale po pierwszym poprawnym cyklu wpływów i płatności na nowym rachunku.
FAQ
Czy można przenieść numer konta do innego banku?
Nie. Przy zmianie banku nie przenosisz dotychczasowego numeru rachunku. Nowy bank otwiera nowe konto z nowym numerem, a Ty musisz zadbać o przekazanie go płatnikom i odbiorcom tam, gdzie jest to potrzebne. To dotyczy między innymi pracodawcy, ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, najemców i osób, które regularnie wysyłają Ci przelewy.
Ile trwa przeniesienie konta do innego banku?
Ustawowe ramy obejmują między innymi 2 dni robocze na działanie banku przyjmującego po otrzymaniu upoważnienia, 5 dni roboczych na przekazanie informacji przez bank przekazujący oraz co najmniej 6 dni roboczych buforu dla wykonywania przenoszonych zleceń stałych i poleceń zapłaty po otrzymaniu dokumentów przez nowy bank. W praktyce warto planować zmianę z większym zapasem, bo płatnicy zewnętrzni i subskrypcje kartowe mają własne procesy aktualizacji.
Czy bank sam poinformuje pracodawcę, ZUS i urząd skarbowy o nowym numerze konta?
Nowy bank może wykonać czynności objęte upoważnieniem i, w określonych przypadkach, informować wskazanych płatników lub odbiorców na podstawie dostępnych danych. Nie warto jednak zakładać, że każda instytucja i każdy płatnik zostaną skutecznie zaktualizowani bez Twojej kontroli. Przy pensji, świadczeniach, zwrocie podatku i płatnościach od kontrahentów sprawdź właściwą procedurę oraz potwierdzenie zmiany.
Czy po przeniesieniu konta trzeba od nowa ustawić BLIK, profil zaufany i subskrypcje kartowe?
Tak, trzeba je potraktować jako osobne punkty kontroli. Przelew na telefon BLIK jest powiązany z bankiem i numerem telefonu, profil zaufany lub logowanie przez bank mogą wymagać sprawdzenia po zmianie, a subskrypcje kartowe korzystają z danych karty, nie z samego numeru rachunku. To jedne z najczęściej pomijanych elementów przy zmianie konta.
Kiedy najlepiej zamknąć stare konto po przeniesieniu?
Dopiero po sprawdzeniu, że pierwszy ważny wpływ przyszedł na nowe konto, pierwsze rachunki cykliczne zostały opłacone z nowego rachunku, subskrypcje kartowe są zaktualizowane, a na starym koncie nie ma blokad, salda ujemnego, zaległych opłat ani produktów powiązanych ze spłatą. Jeżeli masz wątpliwości, rozsądniej utrzymać stare konto przez krótki okres przejściowy i świadomie policzyć jego koszt.
